Europees cultureel erfgoed

Reageer als eerste »

De academische rijkunst is de oudste en meest oorspronkelijke manier van paarden opleiden, maar helaas is dit gedachtengoed langzaam weggesijpeld in de afgelopen eeuw. Hoe kan het dat we die gestructureerde, logisch opeenvolgende, paardvriendelijke en al eeuwen gebruikte methode uit het oog zijn verloren?

Dit komt mede doordat we het paard niet meer nodig hebben in ons dagelijkse leven, bijvoorbeeld om van A naar B te komen of een oorlog te winnen, hierdoor is de rijkunst vervreemd van zijn doel.

Paardrijden is heden ten dage een hobby en een paard wordt vaak door onkunde, gebrek aan kennis en ‘horsemanship’ op een onjuiste manier bereden, gestald en/of behandeld. Hierdoor ontstaan problemen in de omgang tussen ruiter en paard  maar zeker ook rijtechnisch. Zou je met jouw paard nu nog ten strijden durven trekken en een gevecht op leven en dood aangaan?

Hoe is de rijkunst vervreemd van zijn doel en hoe zag het er vroeger dan uit?

Doelgerichte rijkunst:

Vroeger was harmonie tussen paard en ruiter onontbeerlijk en was een wendbaar, buigzaam en gehoorzaam paard van levensbelang. Belandde je met een op hol geslagen paard in vijandelijk gebied, dan kostte je dat je leven. De training van het paard was doelgericht om het paard tot een sterk, soepel, buigzaam, wendbaar en gehoorzaam strijdros te ontwikkelen, zodat het paard verzameld op de achterhand snelle manoeuvres kon maken. In die tijd smolten ruiter en paard als het ware samen tot een centaur, 2 lichamen en 2 geesten waren een.

Rijkunst bevrijdt van het doel:

In de 17e en 18e eeuw verdwenen de vorsten van het front en werd de rijkunst tot kunstvorm verheven.De academische rijscholen uit de Renaissance en Barokke tijd zagen het rijden als kunstvorm.

De basis voor deze manier van rijden vond zijn oorsprong in een goede basistraining van paard en ruiter. De gouden regel daarbij was: ”eerst denken en dan doen”.

Antoine De Pluvinel (1555 – 1620)



François Robichon De La Guerniere (1688 – 1751)

Rijkunst vervreemd van het doel:

Na de tweede wereldoorlog werden de eerste burger-rijverenigingen opgericht. Later ontstonden er overal maneges en pensionstallen. De instructeurs kwamen vaak uit het leger en drilden hun leerlingen vals vanouds. Wedstrijden waren oorspronkelijk een militaire aangelegenheid. De linkerhand voerde de teugels, de rechterhand bediende het wapen. Maar ook dit veranderde snel. Paardrijden werd een competitiesport met een tweehandige teugelvoering. Van oorsprong was de dressuur er voor het paard, nu werd dit omgekeerd.

Meer mensen dan ooit tevoren kunnen zich nu een eigen paard permitteren en paardrijden is inmiddels een populaire vrijetijdsbesteding. Het grote verschil met toen is, dat destijds elke ruiter die de rijkunst beoefende tegelijkertijd ook een praktiserend ruiter was: reizen en jagen deed men te paard. Daarmee kon de rijkunst niet vervreemden. De alledaagse omgang met paarden ontbreekt heden ten dage waardoor we niet alleen van het doel bevrijdt zijn maar ook soms enorm vervreemd:

Het blijkt dat veel mensen meer genieten van de verzorging van hun paard dan van het erop rijden. Voor sommigen ontstaat dan een strijd die met veel verschillende hulpteugels en bitten wordt uitgevochten. Niet omdat met dan wil, maar omdat men niet anders weet en kan of omdat het er nu eenmaal bij schijnt te horen. Soms wordt met kracht en geweld een paard in een onnatuurlijke houding gedwongen en op de voorhand gereden met alle gevolgen van dien!

De opleiding tot goed rijpaard bestaat uit een langzame, weldoordachte en grondige opleiding. Deze opleiding bestaat uit een aantal logisch opvolgende stappen, die op ieder paard individueel in gaat en die ruiter en paard de mogelijkheid geeft om de rijkunst tot op hoge leeftijd te beoefenen.

Door op het juiste moment in de juiste volgorde gebruik te maken van de juiste hoeveelheid gymnastische oefeningen kan het paard fysiek en mentaal goed ontwikkelen tot een sterk, soepel, wendbaar, buigzaam, verzameld paard.

Dragers van het Europese erfgoed

Europa heeft een rijke historie, zeker als het om de rijkunst gaat. Tegenwoordig hebben we, net als in de Barokke tijd, het voorrecht om onszelf en het paard te bekwamen in de rijkunst. Met dit verschil dat de rijkunst bereikbaar is geworden voor ons “gewone” mensen. Als fijne en zinvolle besteding van onze vrije tijd, samen en in harmonie met het paard. Laten we met elkaar trachten om de rijkunst in ere te herstellen en weer oog krijgen voor de schoonheid hiervan.

Dit is in ieder geval wat ik als instructeur bij mijn leerlingen probeer te bewerkstelligen, om ze het centaur gevoel terug te kunnen geven. Omdat als volledige harmonie wordt bereikt het paard ook in het bos, op de weg, aan het stand en op concours zijn taak als rijpaard, springpaard, endurancepaard of menpaard tot op hoge leeftijd waardig en met plezier zal kunnen uitvoeren.